Lege kantoren in Nederland

AM-Adam-GAK.jpg

Bron: AM.nl

Het leegstaande kantooroppervlak in Nederland bedraagt officieel een kleine vijftien procent, of 7 miljoen vierkante meter vloeroppervlak (alhoewel sommigen die cijfers te laag vinden). Nederland kent daarmee zelfs de hoogste kantoorleegstand in Europa. Zelfs de zo aantrekkelijk geachte OV-knooppunten worden evenzo hard getroffen.

De kantorenleegstand in Amsterdam is zoniet nog hoger. Die bedraagt hier ongeveer 1,3 miljoen vierkante meter, ofwel zeventien procent van het totale aanbod.

Uit een halfjaarlijks onderzoek van vastgoedadviesbureau DTZ Zadelhoff bleek dat de leegstand van Amsterdamse kantoren in de eerste zes maanden van dit jaar met vijf procent daalde ten opzichte van eind 2012. Het ging om de eerste daling sinds 2007. In de rest van Nederland nam de leegstand echter wel toe, met anderhalf procent naar ruim zeven miljoen vierkante meter.

De transformatie loopt beter dan gedacht. Zo slaagde de Amsterdamse gemeente erin om de afgelopen 12 maanden 80 duizend vierkante meter leegstaande kantoren een nieuwe functie te geven. In 2014 moet dat bijna twee keer zoveel zijn: 150.000 m2. Wethouder Maarten van Poelgeest wil zelfs in totaal bijna 350.000 m2 aan leegstand opnieuw gaan invullen, terwijl het doel eerder nog 200.000 m2 was.

Oorzaak voor de dalende Amsterdamse leegstand is volgens DTZ Zadelhoff onder meer het gemeenteproject de Kantorenloods, van het Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Amsterdam. De kantorenloods heeft de opdracht de transformatie van leegstaande kantoorpanden naar andere functies, zoals woningen, hotels, ruimten voor creatieve, startende bedrijven en broedplaatsen te versnellen. Daarmee bouwt de gemeente leegstaande kantoren versneld om naar gebouwen met andere functies. Ook schrapte Amsterdam veel nieuwbouwplannen.

Een voorbeeld van een succesvol transformatieproject is het voormalig GAK-gebouw aan het Bos en Lommerplantsoen te Amsterdam. In twee fasen werden 651 studenten- en starterswoningen langs de A10 opgeleverd, waarvan het eerste deel begin dit jaar is opgeleverd. The Studenthotel aan de Jan van Galenstraat opende in augustus van dit jaar zijn deuren en is goed voor 27.000 m2. Aan de Van Heenvlietlaan in Buitenveldert worden 355 appartementen gerealiseerd. Ook zijn de Hogere Hotelschool in Nieuw-West, detailhandel in West en een oogkliniek in Zuidoost gerealiseerd. Daarnaast zijn voormalige kantoorruimtes nu in gebruik door kunstenaars.

Dit soort hoopvolle ontwikkelingen maken zelfs dat de marktpartijen van het Convenant Aanpak Leegstand Kantoren van juni 2012 vooralsnog weinig behoefte te hebben om regionale kantorenfondsen op te richten, zoals werd voorgesteld in het convenant. De markt doet haar werk goed, dus lijkt verder ingrijpen niet meer nodig.

Tijdens het voortgangsoverleg kantorenconvenant van 3 oktober heerst optimisme. Alle partijen concludeerden gezamenlijk dat hun activiteiten het doel van het kantorenconvenant – het creëren van een goed functionerende kantorenmarkt – dichterbij brengen.

Een aantal partijen tekenden tijdens het voortgangsoverleg aan dat de verbeteringen wel langzaam gaan. Daarom is afgesproken om het komende half jaar gezamenlijk te bezien of nadere acties nodig en mogelijk zijn. En dat is niet ondenkbaar, want de kantorenmarkt heeft alle trends tegen.

Het ruimtegebruik per werknemer is tussen 2002 en 2010 al 10 procent gekrompen en krimpt verder door automatisering, het nieuwe werken en de groei van het aantal zzp’ers. Voor de langere termijn krimpt de beroepsbevolking en veroudert tegelijk, in hoog tempo. Daarmee lijkt het erop dat twee derde van de huidige kantorenleegstand van blijvende aard is.

Daar lijkt vastgoed Nederland wel ervaring mee te hebben. De Nederlandse kantorenmarkt blijkt altijd al een leegstandspercentage te hebben gehad dat ruimschoots boven de frictieleegstand  (als gevolg van verhuis, verkoop of verbouwing, gangbaar is 5%) lag. De afgelopen veertig jaar hebben organisaties als de NEPROM, EIB en onderzoeksinstituut NYFER regelmatig gewaarschuwd voor het gevaar van een grote, toekomstigeleegstand. Toch is de markt steeds verder gegaan met het aanbieden van nieuw kantooroppervlak; dat is ook een manier van zaken doen.

Kortom, vastgoed Nederland weet blijkbaar wel raad met een flinke leegstand van kantoren. Of we daar blij mee moeten zijn is natuurlijk een ander verhaal, maar er is in ieder geval geen reden tot paniek.

Gerben van Roon

Gerben van Roon

Gerben van Roon is initiatiefnemer en eigenaar van Stadsgeograaf.nl. Hij schrijft over onder andere zijn geboortestad Rotterdam en woonplaats Nijmegen.

Reageren

scroll to top