Detroit door de lens van Motown

MaryWellsBeatMeUSA.jpg

Bron: www.somanyrecordssolittletime.com

De situatie van Detroit anno 2014, zoals Roy Nieuwenhuis deze vanuit een sociaal geografisch perspectief haarscherp uiteenzet, is problematisch. Dit artikel zal echter via een andere hoek iets proberen te vertellen over de ontwikkeling van Detroit, namelijk via Motown. Muziek is gekoppeld aan een bepaalde tijdsgeest. Door de ontwikkeling van Motown te begrijpen is het mogelijk een stukje meer van de ontwikkeling van Detroit te begrijpen.

De gloriedagen van Motown waren een weerspiegeling van de manier van leven in Detroit. Deze gloriedagen bevonden zich tussen 1964 en 1971 en kenmerkten zich door artiesten zoals Diana Ross & The Supremes, The Temptations, The Jackson 5, The Marvelettes, Stevie Wonder en Marvin Gaye. Detroit fungeerde als de hoofdstad van de mondiale auto-industrie. Tijdens de jaren ’40 was Detroit een van de snelst groeiende steden van Amerika met de best betaalde fabrieksarbeiders van de Verenigde Staten.

Het ritme en de beat van Motown kan op een bepaalde manier worden vergeleken met de aard van Detroit. Als je luistert naar de ritmiek van de snaredrum op alle vier de tellen van de maat kun je de drijvende kracht van de beat voelen. Dit belangrijke onderdeel van Motown kent vele gelijkenissen met de automatische assemblagelijn van de autofabrieken. De accenten van de gitaar op de 2e en de 4e tel van de maat zorgt voor een ritmisch gesynchroniseerd geheel, net zoals de fabrieksarbeiders die zich moeten aanpassen aan de flow en de snelheid van de geautomatiseerde assemblagelijn.

Lamont Dozier, Eddie en Brian Holland, de muzikale masterminds achter de Motown muziek, gebruikten specifieke productietechnieken die gebaseerd waren op het ruige, stoere en industriële karakter van Detroit. Attributen zoals kettingen, hout, hamers en planken zijn dan ook veelal gebruikt in Motown.

Het produceren van Motown-muziek had verder verdacht veel gelijkenissen met het fordisme. Van Motown artiesten werd verwacht dat zij een gestandaardiseerde set van gechoreografeerde bewegingen en teksten volgden. Als je kijkt en luistert naar een willekeurig optreden van The Temptation kun je duidelijk zien en horen dat de standaardisatie, uitgevonden door Henry Ford in de auto-industrie, zijn weg gevonden had naar de Motown muziek. Het was ook geen geheim dat Motown en de auto-industrie een relatie met elkaar hadden. De videoclip van “Nowhere to Run” neemt Martha Reeves en haar Vandellas mee in een autofabriek en geeft een verheerlijkt beeld van het leven als een fabrieksarbeider.

De economische dalende trend die sinds de jaren ’50 werd ingezet, was niet echt aan de orde tijdens de jaren ’60. De belangrijkste problemen speelden zich af rondom ras, discriminatie, ongelijkheid en segregatie. De al dalende auto-industrie in Detroit gaf het misleidende beeld dat iedere Afro-Amerikaan een relatief goed betaalde baan kon hebben in het noorden. Rassenscheiding was enorm in de noordelijke steden van de Verenigde Staten en is nog steeds een groot probleem. Systematisch racisme was aanwezig in de politiek, bij instellingen en zelfs bij het kopen van een huis. De langzaam opkomende economische problemen vanaf de jaren ’50 had als gevolg dat de spanningen en raciale conflicten tussen blanken en Afro-Amerikanen verder opliepen.

Het Motown-platenlabel opgericht door Berry Gordy probeerde zich te distantiëren van de sociale problemen die zich afspeelden in Detroit. Berry Gordy was bovenal een zakenman en zorgde er voor dat Motown zowel geliefd werd door Afro-Amerikanen als blanken. Motown teksten hadden weinig politieke lading en verheerlijkten het leven in Detroit. Deze strategische houding werkte vrij goed, totdat vanaf 1968 de tijden van de pop muziek veranderden. Artiesten zoals James Brown, Curtis Mayfield en Aretha Franklin kwamen openlijk in opstand tegen de raciale en politieke ongelijkheden zonder dat hun carrières in gevaar liepen. Een voorbeeld hiervan is James Brown’s “Say it Loud”:

“We have been bucked and we have been scorned. We have been treated bad, talked about as just bones. But just as it takes two eyes to make a pair, ha, brother we can’t quit until we get our share. Say it loud: I’m black and I’m proud!”

Onder druk van de mainstream muziek in Amerika en de Afro-Amerikaanse gemeenschap in Detroit kreeg Motown een meer serieuze wending. De ongelijkheid en raciale kwesties in Detroit sijpelden zich langzaamaan door in de Motown muziek. Het masker dat Motown al die jaren had voorgehouden begon langzaam weg te glijden.

Motown-artiesten zoals Marvin Gaye en Stevie Wonder begonnen hun gevoelens over de zwarte onderdrukking en discriminatie in hun muziek uit te drukken. Uit de songtekst van Marvin Gaye’s “What’s Going On” blijkt bijvoorbeeld een duidelijke afwijzing naar de politieke en culturele situatie van die tijd in Detroit en de VS:

“Mother, mother, everybody thinks we’re wrong. Oh, but who are they to judge us, simply because our hair is long. Oh, you know we’ve got to find a way, to bring some understanding here today.”

Motown werd langzaamaan het politiek symbool voor Afro-Amerikanen. De stijging van de populariteit van Motown ging daarom ook opvallend gelijktijdig met de opkomst van de burgerrechtenbeweging.

De positie van Motown in de sociale en raciale strijd was altijd een beetje ingewikkeld. Aan de ene kant heeft Motown actief deelgenomen aan de campagne tegen ongelijkheid en discriminatie. Aan de andere kant zorgden de economische belangen er voor dat politiek getinte inhoud getemperd werd om een breder publiek aan te kunnen blijven trekken.

De toekomst van Detroit kan onzeker zijn door de sociale instabiliteit en het gebrek aan politieke daadkracht. Een ding is duidelijk, de rijke muzikale geschiedenis is nog steeds onderdeel van Detroit. Nadat ikzelf de kracht van de ‘Detroit sound’ in levende lijve heb mogen ervaren, lijkt Detroit verre van dood. Muziek brengt emoties los in mensen. Zolang er mensen zijn, zijn er emoties, is er muziek en is er leven in de stad!

Reageren

scroll to top