De Detroit-donut dichten

DSC04643.jpg

Foto: Carl Dortmans

Vanaf halverwege vorige eeuw verplaatsten werkgelegenheid en bewoners van Detroit zich naar de voorsteden. De metropool nam de vorm aan van een donut. Momenteel kent het centrum van Detroit een heuse revival.

Detroit is met de moderne auto-industrie razendsnel gegroeid. Maar voor verdere schaalvergroting was in Central Detroit geen ruimte meer. De uittocht naar de voorsteden zette in. Wie het zich kon veroorloven verhuisde mee naar de randen van de metropool.

Koopkracht vloeide weg en publieke voorzieningen verloren draagvlak. Winkels, scholen en kerken sloten de deuren. Het verval trad in en de criminaliteit nam toe. Met de raciale spanningen en rellen van eind jaren zestig was de vlucht naar de suburbs compleet.

Het woonideaal van Detroit

Tegelijkertijd lonkte het nieuwe woonideaal in vooral de noordelijke rand van Detroit. Het beeld van ruime woonerven en veiligheid domineerde. Daarbij paste goede scholen en de glooiende landschappen met bossen, meren en skipistes van Michigan.

Met het uitdijen van Detroit werd de afstand van rand tot centrum steeds groter. Maar met de aanleg van snelwegen was snel en comfortabel woon-werkverkeer mogelijk. Hiervoor moesten hele stadsdelen worden gesloopt. De snelwegen en verkeerslussen leidde tot in Central Detroit. Dit hielp een sterke barrièrewerking in de hand en tastte het woonklimaat in de stad verder aan. Daarbij zogen de snelwegen de centrale stad verder leeg. Het stadsbestuur kon het tij niet keren.

Belastinginkomsten en ruimtelijk beleid

Anders dan in Europa is elke gemeente voor haar inkomsten in grote mate afhankelijk van de lokale belasting op onroerende zaken. Elke voorstad wrijft zich dan ook in de handen wanneer een bedrijf met alle werknemers zich binnen haar gemeentegrenzen vestigt. Daarnaast is bouwen op goedkope en maagdelijke grond aan de rand van de stad veel aantrekkelijker dan herontwikkeling van bestaand (bedrijven)terrein.

Op gewestelijk niveau ontbreekt centraal beleid die deze ontwikkeling een halt toeroept. De afstand van de noord- en zuidrand van Detroit is inmiddels 100 kilometer. De centrumstad van Detroit zag intussen haar belastinginkomsten opdrogen. Niet alleen het aantal belastingbetalers nam zienderogen af, maar ook de belastinginkomsten per woning liepen terug. Een faillissement van de stad in 2013 bleek onafwendbaar.

Na het faillissement

Dit faillissement heeft Detroit verlost van een loodzware schuldenlast. Met deze schone lei als uitgangspunt heeft de nieuwe burgemeester Duggan, samen met enkele lokale zwaargewichten en een keur aan organisaties de schouders gezet onder de opwaardering van het stadscentrum. In hoog tempo worden de veelal historische wolkenkrabbers gerenoveerd en veranderen de desolate sloopterreinen in bouwputten. Aan de lopende band openen nieuwe restaurants en winkels hun deuren. In het voorjaar van 2017 is er voor het eerst in decennia een nieuwe tramlijn geopend.

Hoewel er nabij het centrum zeker sprake is van revolutionaire nieuwe ontwikkelingen is het de vraag tot hoe ver deze opleving naar buiten toe reikt en hoe lang deze aanhoudt. Het centrum is relatief klein ten opzichte van de uitgestrekte stad. De enorme leegloop gedurende een halve eeuw heeft in alle stadsdelen tot verarming, leegstand en zelfs complete kaalslag in woonwijken en bedrijventerreinen geleid. Biedt de opleving ook daar werkgelegenheid aan de kansarmen en laaggeschoolden?

Stabilisatie van de neergang is in Detroit lange tijd het hoogst haalbare geweest. Met 670.000 inwoners lijkt aan de uittocht een einde te komen. Duggan zet in op groei van de bevolking, nog tijdens zijn ambtstermijn als burgemeester. Na ruim zestig procent van de bevolking te zijn kwijtgeraakt in pakweg zestig jaar is elk teken van herstel op het moment een overwinning.

scroll to top