De daklozen van Hoog Catharijne

HoogCatharijne.jpg

Foto: Maarten Hartman, p.a. Stichting Stedelijke Fotografie Utrecht (www.stedelijkefotografie.nl/)

Winkelcentrum Hoog Catharijne in Utrecht vierde onlangs haar 40-jarig bestaan. Het winkelcentrum werd op 24 september 1973 geopend. Het was toen het grootste overdekte winkelcentrum van Europa.

Nog niet zo lang geleden had het winkelcentrum vaak met overlast van daklozen en drugsverslaafden te maken. Hoog Catharijne werd in de nachten overspoeld met daklozen die daar een warm plekje zochten en het Smakkelaarsveld werd bestempeld als één grote deal plek. Daar is veel in veranderd, want Hoog Catharijne wordt met de herinrichting van het stationsgebied grondig op de schop genomen, geheel ingericht op de winkelende consument: ‘Fashion, Food, Freetime, Fun Utrecht’; winkelen als totaalbeleving.

Met de opkomst van het marktliberalisme en een krimpende overheid neemt de rol van private partijen toe. Dit heeft tot gevolg dat belanghebbende partijen als winkeliers, investeerders en gemeentes gewenste en ongewenste groepen mensen in geprivatiseerde openbare ruimtes, zoals overdekte winkelcentra, gaan identificeren, en weren. De Utrechtse studenten Robin van Lieshout en Roy Nieuwenhuis nemen de daklozen van winkelcentrum Hoog Catharijne onlangs als voorbeeld in hun essay ‘Fashion, Food, Freetime, Fun… and exclusion?’ (2013).

De daklozen Hoog Catharijne zijn een van de ongewenste groepen voor de belanghebbende partijen. Dit komt doordat zij de ruimte voor andere doeleinden gebruiken en daarmee een bedreiging vormen voor de winkelfunctie. Vanuit deze ongewenstheid nemen de belanghebbende partijen zich het recht voor om de daklozen actief uit de winkelcentra te weren. De uitsluiting van daklozen leidt ertoe dat de consumenten Hoog Catharijne minder in aanraking komen met de daklozen, en wellicht daklozen in het algemeen. Verminderd contact met bepaalde groepen kan leiden tot een verlaagde tolerantie ten opzichte van deze groepen. In het geval van de consumenten betekent dit dat zij een steeds negatievere houding kunnen ontwikkelen tegenover daklozen.

De verminderde contacten hebben als gevolg dat het stereotype beeld van de daklozen als slecht verzorgde, bier drinkende oude man in stand gehouden wordt. Het stigma dat rust op de daklozen wordt hiermee versterkt en voortgezet en draagt bij aan de verdere stigmatisering van daklozen als ongewenste groep mensen in winkelcentra en heeft daarmee opnieuw invloed op de verdere uitsluiting van deze groep mensen. Er zijn nu veel hostels in Utrecht waar verslaafden en daklozen hun eigen kamer hebben en methadon of heroïne krijgen verstrekt. De verhalen over Utrecht en Hoog Catharijne kunnen alleen verteld worden door zij die het meegemaakt hebben.

De (ex-)verslaafden en daklozen die hun humor en hun hart op de juiste plek hebben, bieden intussen rondleidingen aan. Kijk hiervoor bijvoorbeeld op PuurUtrecht.nl.

Stadsgeograaf.nl

Stadsgeograaf.nl

Dit is de redactie van Stadsgeograaf.nl. Volg ons ook op Twitter @Stadsgeograafnl.

One Reply to “De daklozen van Hoog Catharijne”

  1. joop schreef:

    Waar zijn de verslaafde dakloze en psygiatrische dakloze gebleven ,hebben ze een dak gekregen .

Reageren

scroll to top